Uluslararası Hava Hukukunda Açık Semalar Rejimleri ve Takımada Devletleri: ASEAN Örneği

Uluslararası hava hukukunun temel kuralı olan ulusal hava sahalarında devletlerin tam ve münhasır egemenliği ilkesi, günümüzde küresel pazarın dayattığı serbestleşme hamleleriyle bir dönüşüme uğramaktadır. Bu çalışma, ASEAN Açık Semalar Rejimi kapsamında, coğrafi yapıları gereği hava sahalarını ulusal bütünlüğün bağlayıcısı olarak gören takımada devletlerinin bu sürece uyum stratejilerini incelemektedir. Araştırmada bölgedeki sivil havacılığı düzenleyen MAAS, MAFLAFS ve MAFLPAS anlaşmaları ile bu metinlere bağlı uygulama protokollerinin hukuki yapıları çıkarılarak, Endonezya ve Filipinler’in izlediği kontrollü liberalleşme modelleri tahlil edilmiştir. Araştırma sonucunda, bölgenin devleri olan bu devletlerin, ekonomik entegrasyona tam destek vermelerine rağmen pazarın kilit noktalarını korumak için stratejik engeller geliştirdiği saptanmıştır. Örneğin Endonezya’nın Jakarta gibi bir ana merkezini sürece geç dahil etmesi ve Filipinler’in Manila merkezli hatlarda mola haklarına koyduğu çekinceler, egemenliğin ekonomik pragmatizme kurban edilmediğini göstermektedir. Başka bir ifadeyle bulgular, bölgesel normların ulusal hava sahası egemenliklerini tamamen aşındıramadığını teyit etmektedir. Çalışma, Türkçe literatürde derinlemesine tartışılmayan bu konuya bir temel oluşturma amacını taşımaktadır.