KHẢO SÁT HOẠT TÍNH CHỐNG OXY HÓA VÀ ĐỘC TẾ BÀO UNG THƯ GAN NGƯỜI HepG2 IN VITRO CỦA CÁC PHÂN ĐOẠN AN XOA

Cây an xoa có tên khoa học là helicteres hirsuta Lour là một loài cây thuộc chi Helicteres trong họ Parasolaceae. Theo y học dân gian, cây an xoa còn có thể gọi với cái tên khác là cây dó lông, thâu kén lông,... Cây phân bố ở Nam Trung Quốc và nhiều nước Nam Á như Ấn Độ, Campuchia, Thái Lan, Việt Nam, Malaixia, Philippin. Ở Việt Nam, loại cây này thường gặp ở các đồi cây bụi, rừng thưa, ven rừng, từ bắc vào nam, nhưng phân bố nhiều nhất ở Bình Phước và ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Cây an xoa hỗ trợ điều trị bệnh gan nhờ vào hệ hoạt chất sinh học phong phú có tác dụng bảo vệ, phục hồi và tăng cường chức năng gan. Cây an xoa chứa các flavonoid và alkaloid có khả năng chống viêm, chống oxy hóa mạnh, giúp giảm tổn thương tế bào gan do viêm gan B, C hoặc do độc tố từ rượu bia. Có khả năng ức chế sự nhân lên của virus viêm gan B, tái tạo tế bào gan. Chiết xuất từ thân và rễ cây an xoa có khả năng ức chế tế bào ung thư gan HepG2, làm chậm sự phát triển và di căn của khối u. Một số hoạt chất như lupeol, betulinic acid và rutin có tác dụng gây độc chọn lọc lên tế bào ung thư, thanh lọc độc tố trong gan. Các flavonoid, Alkaloid, Tiliroside, Lupeol và Betulinic acid... được chiết suất từ cây an xoa hỗ trợ một số bệnh như gan, chống oxy hóa, giảm men gan, cải thiện chức năng gan, kháng viêm, kháng khuẩn và ức chế sự phát triển của tế bào ung thư gan, làm giảm cholesterol. Theo kinh nghiệm dân gian rễ và lá được sử dụng làm thuốc. Rễ chữa lỵ, sởi, cảm mạo, đái dắt và làm thuốc tiêu độc. Lá dùng ngoài chữa mụn nhọt, sưng lở (Võ Văn Chi, 2004). Theo một nghiên cứu ở Indonesia (Chin YW et al., 2006) thì cây An Xoa có khả năng chống lại các tế bào ung thư, nhất là ung thư gan. Ở Việt Nam hiện có rất ít công trình nghiên cứu về thành phần hóa học và tác dụng sinh học của loài này. Mục tiêu nghiên cứu là phân lập một số hợp chất theo hướng tác dụng chống oxy hóa bằng phương pháp DPPH, Xác định hoạt tính kháng VSVKĐ, Thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào. Bột khô của cây An xoa ngâm chiết trong ethanol. Sau đó, lọc và cô quay thu hồi ethanol thu được cao ethanol. Cao ethanol được chiết lần lượt với các dung môi n-hexan, diclometan, etyl axetat, butanol được bốn cao phân đoạn tương ứng là cao HE, cao DC, cao EA và cao BuOH. Từ cao ethyl acetat đã phân lập, xác định cấu trúc 3 hợp chất: (Quercetin, apigenin, kaempferol). Kết quả nghiên cứu trên đã bổ sung thêm thông tin, góp phần nâng cao giá trị sử dụng và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo trên loài này ở Việt Nam.