KHẢO SÁT HOẠT TÍNH CHỐNG OXY HÓA VÀ ĐỘC TẾ BÀO UNG THƯ GAN NGƯỜI HepG2 IN VITRO CỦA CÁC PHÂN ĐOẠN CÂY XẠ ĐEN (Celastrus hindsii Benth et Hook.)

Cây xạ đen (Celastrus hindsii Benth et Hook.) sinh sống và phát triển ở các vùng bán sơn địa, đồi núi thấp, có phạm vi phân bố khá rộng trong môi trường khắc nghiệt, khó khăn, nên tích lũy nhiều hoạt chất sinh học. Theo kinh nghiệm dân gian, đây là một dược liệu có tác dụng trong điều trị ung thư. Trong nghiên cứu này, chúng tôi đánh giá tác dụng ức chế một số dòng tế bào ung thư và tác dụng chống oxy hóa của lá xạ đen (Celastrus hindsii Benth et Hook.). Mẫu lá xạ đen được chiết bằng ethanol 70% và tiến hành chiết phân đoạn lần lượt với n-hexane (Hex), diclometan (CH2Cl2), ethyl acetate (EtOAc). Tác dụng ức chế tế bào ung thư được thực hiện bằng phương pháp MTT (3-(4,5 dimethylthiazol-2- yl )- 2,5 - diphenyltetrazolium) trên 2 dòng tế bào: ung thư gan Hep-G2, ung thư phổi LU-1. Tác dụng chống oxy hóa được tiến hành thông qua phương pháp quét gốc tự do DPPH (2,2-diphenyl-1-picryhydrazyl). Kết quả ức chế tế bào ung thư cho thấy, phân đoạn EtOAc có tác dụng gây độc tế bào ung thư gan, phổi so với các phân đoạn khác với IC50 lần lượt là 18,08 ± 0,8 μg /mL và 98,07 ± 0,6μg /mL, kết quả nghiên cứu này cho thấy, cao chiết lá xạ đen có tác dụng ức chế tế bào ung thư và chống oxy hóa cao. Nghiên cứu dược lý chứng minh xạ đen có chứa các thành phần rất đa dạng, nhưng có hợp chất Fnavonoid là một loại chất chống oxy hóa có khả năng phòng ngừa u bướu hiệu quả, Saponin Triterpenoid có công dụng chống nhiễm khuẩn và Quinon có khả năng làm cho tế bào u bướu hóa lỏng và dễ tiêu. Ngoài ra, đây là loại dược liệu trong y học còn được sử dụng để ngăn ngừa và triệt tiêu sự phát triển của khối u, bướu. Xạ đen còn có tác dụng giúp ổn định huyết áp, đặc biệt là huyết áp cao, hỗ trợ điều trị xơ gan, men gan cao, viêm gan B. Giúp cơ thể thanh nhiệt và giải độc, hỗ trợ điều trị các bệnh viêm nhiễm, bệnh tiểu đường, máu nhiễm mỡ, dùng trong giảm đau, tăng sức đề kháng của cơ thể. Ở Việt Nam, hiện có nhiều công trình nghiên cứu về thành phần hóa học và tác dụng sinh học của loài này. Mục tiêu nghiên cứu là phân lập một số hợp chất theo hướng tác dụng chống oxy hóa bằng phương pháp DPPH, xác định hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định, thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào. Xạ đen được chiết ngấm kiệt với ethanol và tách phân đoạn. Từ cao ethyl acetat đã phân lập, xác định cấu trúc 4 hợp chất: hợp chất XĐE1 (Daucosterol), chất XĐE2 (Rutin), XĐE3 (Kaempferol 3- rutinoside), chất XĐE4 (Metyl caffeate). Kết quả nghiên cứu trên đã bổ sung thêm thông tin, góp phần nâng cao giá trị sử dụng và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo trên loài này ở Việt Nam.