Deniz Folklorunda Lakaplar: Ordu-Samsun İlleri Örnekleri

Orta Karadeniz Bölgesi tarım faaliyetlerinden hayvancılık faaliyetlerine kadar ekonomik boyutlu etkileşimin hazırladığı çeşitli halkbilimi ürünlerini barındırabildiği gibi günlük ve törensel yaşamın sunduğu sosyal ilişkiler, statüler, halk inanışları ve halk inanışlarına dair halkbiliminin çeşitli kadrolarını bünyesinde barındırmaktadır. Denize kıyısı bulunan Samsun ve Ordu şehirleri, coğrafi ve kültürel yapı itibariyle Çorum, Tokat, Amasya illerinden ayrılmaktadır. Deniz folkloru deniz kıyısındaki ve yakınındaki insanların yaşamlarında belli pratikleri kapsamaktadır. Deniz, bir sembol olarak anlatmaya ve söylemeye dair unsurların bütününe nüfus edebilir. Deniz folkloru ile ilgili literatürde yeterli çalışma görülmemesi bu çalışmayı gerekli kılmıştır. Lakaplar; bölgelere göre çeşitlilik gösteren, belirli bir arka plana sahip sözlü kültür ögeleridir. Olumlu ya da olumsuz bir ifadeyle anımsatıcı işlevi barındıran lakaplar, kültürel belleğin sahadaki unsurlarından birisidir. Ordu ve Samsun illerindeki sahil kasabalarında ve balıkçı barınaklarında yapılan çalışmayla derlenen 34 lakabın sınıflandırılarak değerlendirildiği bu çalışmada, sahadan elde edilen lakaplar Ahmet Keskin’in 37 maddelik lakap sınıflandırmasından faydalanılmıştır. Lakabın elde edilişi biçimi, işlevselliği göz önünde tutulmuştur. Deniz folkloru bileşenleri arasında zengin Türk lakap kültürünün özel bir alan olarak yer aldığı görülmektedir. Deniz, bölge insanları için yüzyıllardır ekonomik bir fayda aracı olarak kullanılmakla beraber lakaplar gibi kültür malzemelerinin bulunduğu özel jargonları geliştirmiştir. Deniz araçlarından coğrafi şekillere, balık adlandırmalarından kişi lakaplandırmalarına kadar örnekleri tespit edilebilmektedir.