Akçasu Dere Havzası’nda (İnegöl, Bursa) Heyelan Duyarlılığının Makine Öğrenmesi Modelleri ile Karşılaştırmalı Analizi

Heyelan önleme ve risk azaltma stratejilerinin temel yapı taşını oluşturan heyelan duyarlılık analizleri, sahaya ait fiziksel parametreleri değerlendirerek tehdit altındaki alanların önceden belirlenmesine imkan tanır. Bu çalışma kapsamında, makine öğrenmesi algoritmaları aracılığıyla Akçasu Dere Havzası’nın heyelan duyarlılık potansiyelinin modellenmesi ve bu duyarlılığın mekânsal dağılımının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda belirlenen 10 farklı bağımsız değişken temel alınarak; Rastgele Orman (RF), Destek Vektör Makineleri (DVM), Lojistik Regresyon (LR), Yapay Sinir Ağları (YSA) ve Maksimum Entropi (MaxEnt) gibi makine öğrenmesi algoritmalarıyla heyelan duyarlılık modelleri üretilmiştir. Hazırlanan heyelan duyarlılık haritaları düşük, orta, yüksek ve çok yüksek şeklinde dört sınıfa ayrılmıştır. Model sonuçları, heyelan envanteri ve AFAD verileriyle çakıştırılarak sahadaki gerçek kütle hareketleriyle uyumu sayısal olarak ortaya konulmuştur. Model çıktıları, Akçasu Dere Havzası’nda heyelan duyarlılığının orta çığırda yer alan ve akarsular tarafından derince yarılmış platoluk sahalarda kümelendiğini göstermektedir. Bu alanlar aynı zamanda antropojenik (insan kaynaklı) baskıların da en üst seviyeye ulaştığı bölgeleri temsil etmektedir. Aktif kütle hareketlerinin gözlemlendiği Çayyaka, Çayyaka (Kümlük), Dipsizgöl, Hamidiye (Gençali), Hayriye, İclaliye, Kestanealanı, Konurlar, Lütfiye ve Muratbey kırsal mahalleleri yüksek duyarlılık bölgeleri içerisinde yer almaktadır. Bu tür afetlerin zararlarının minimize edilmesi amacıyla; yüksek duyarlılıklı sahaların imar planlarında yerleşime kapatılması ve bu bölgelerdeki mevcut yapıların kademeli olarak tahliyesi önerilmektedir. Yerleşimin sürdüğü orta ve yüksek duyarlı alanlarda ise geoteknik iyileştirmeler (fore kazık, ankraj vb.) ve drenaj sistemleriyle entegre edilmiş teraslama çalışmaları titizlikle uygulanmalı; yamaç dengesini korumak için kontrolsüz mühendislik müdahaleleri denetim altına alınmalıdır.