İstihbarat ve Etik: Rejim Türlerine Göre Yapay Zekâ Uygulamaları

Bu çalışma, yapay zekânın (YZ) demokratik rejimlerdeki istihbarat uygulamalarına entegrasyonunu etik ve yönetişim boyutlarıyla ele almakta, farklı rejim tiplerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Demokratik sistemlerde YZ’nin giderek artan kullanımı; şeffaflık, hesap verebilirlik, insan hakları ve özgürlük-güvenlik dengesi gibi temel ilkeleri zorlamaktadır. Bu çalışma; Sorumlu Özerklik, Değer Duyarlı Tasarım, Yapay Ahlaki Ajanlar ve ART (Accountability, Responsibility, Transparency) İlkeleri çerçevesinde dört kavrama odaklanmaktadır. Çalışmada OECD, UNESCO ve AB gibi kurumların belirlediği etik standartlar sunularak demokratik rejimlerin bu ilkelere ne ölçüde uyum sağladığı değerlendirilmiştir. Otoriter ve hibrit rejimlerde yapay zekâ tabanlı gözetim ve istihbarat teknolojilerinin nasıl araçsallaştırıldığı, etik sınırların ne ölçüde ihlal edildiği analiz edilmiş ve karşılaştırmalı biçimde rejim tiplerinin insan haklarına, mahremiyete ve hesap verebilirliğe gösterdiği uyum düzeyi somut biçimde ortaya konmuştur. Çalışma, etik temelli ve hesap verebilir bir YZ-istihbarat ilişkisi için yalnızca normatif ilkeleri değil, aynı zamanda kurumsal yönetişim yapılarının yeniden inşasını da önermektedir.