Modern Savaş Teknolojileri ve Makul Komutan Standardının Dönüşümü

Bu çalışma, modern gözetleme teknolojileri ile yapay zekâ tabanlı karar destek sistemlerinin Uluslararası İnsancıl Hukuktaki “Makul Komutan Standardı” üzerindeki ontolojik ve normatif dönüşümünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel askerî doktrinde komutanın sorumluluğunu sınırlayan Clausewitzçi “savaş sisi” mazeretinin, günümüzün Sistemlerin Sistemi ve algoritmik hedefleme kapasitesi karşısında geçerliliğini yitirdiği savunulurken; bilgi eksikliğine dayalı pasif makuliyet eşiğinin yerini, devasa veri havuzlarını proaktif şekilde doğrulama ve yönetme yükümlülüğüne bıraktığı ileri sürülmektedir. Gazze çatışmaları özelinde incelenen Gospel ve Lavender gibi sistemlerin yarattığı otomasyon yanlılığı ile şehir savaşındaki mühimmat seçimleri, hukuki özen yükümlülüğünün ihlali bağlamında vaka analizi yöntemiyle irdelenmekte; sonuç olarak, teknolojik kapasite artışının komutanın sorumluluğunu hafifletmediği, aksine onu daha yüksek bir teknik titizlik gerektiren “Makul Veri Analisti” perspektifiyle hareket etmeye zorladığı saptanmaktadır. Bu çerçevede çalışma, Uluslararası İnsancıl Hukuk içtihadının teknolojik gerçeklik ışığında yeniden yorumlanması gerektiğini ve insan vicdanının algoritmik hıza direnmesinin hukuki bir zorunluluk olduğunu vurgulamaktadır.