CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH MÔ HÌNH KIỂM TOÁN NỘI BỘ CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Trong bối cảnh cải cách quản lý tài chính công, tăng cường trách nhiệm giải trình và đẩy mạnh chuyển đổi số trong khu vực công, kiểm toán nội bộ (KTNB) ngày càng được khẳng định là một công cụ quản trị quan trọng của các cơ quan nhà nước. Đối với Kho bạc Nhà nước (KBNN) - cơ quan giữ vai trò trung tâm trong quản lý ngân sách nhà nước và ngân quỹ nhà nước, việc xây dựng và hoàn thiện mô hình KTNB có ý nghĩa thiết yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, kiểm soát rủi ro và sử dụng nguồn lực công một cách minh bạch, hiệu quả. Bài viết lựa chọn mô hình KTNB của KBNN làm đối tượng nghiên cứu, tiếp cận mô hình này như một chỉnh thể thống nhất trong hệ thống quản trị công và phân tích thông qua các yếu tố cấu thành. Trên cơ sở tổng hợp cơ sở lý luận về KTNB trong khu vực công, bài viết phân tích thực trạng các yếu tố cấu thành mô hình KTNB tại KBNN, đồng thời tham chiếu kinh nghiệm của một số tổ chức, đơn vị trong và ngoài nước. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù mô hình KTNB tại KBNN đã từng bước được hình thành và triển khai theo khung pháp lý hiện hành, song mức độ hoàn thiện của mô hình còn chưa đồng đều giữa các yếu tố cấu thành, đặc biệt là về vị trí tổ chức và tính độc lập, phạm vi và phương pháp kiểm toán, nguồn nhân lực và mức độ ứng dụng công nghệ. Trên cơ sở đó, bài viết bàn luận về những khó khăn, thách thức, đồng thời nhận diện các cơ hội và xu hướng phát triển của KTNB trong bối cảnh cải cách tài chính công và chuyển đổi số. Từ kết quả nghiên cứu và bàn luận, bài viết đề xuất các định hướng và giải pháp hoàn thiện mô hình KTNB tại KBNN theo tiếp cận hệ thống, bảo đảm sự đồng bộ giữa các yếu tố cấu thành, tăng cường tính độc lập và vai trò tư vấn của KTNB, từng bước chuyển từ tiếp cận tuân thủ sang tiếp cận dựa trên rủi ro và gia tăng giá trị cho tổ chức. Các kết quả nghiên cứu của bài viết góp phần bổ sung cơ sở lý luận và cung cấp hàm ý thực tiễn cho việc hoàn thiện mô hình KTNB tại KBNN nói riêng và khu vực công nói chung.